Choroby zapalne

Choroba Leśniewskiego-Crohna jest to przewlekłe nieswoiste zapalenie jelit. Najczęściej zmiany zapalne są umiejscowione w okolicy końcowego odcinka jelita cienkiego. Początek choroby zwykle następuje pomiędzy 15 a 35 r.ż, ale choroba może wystąpić w każdym wieku.

Choroba ma przebieg przewlekły, z okresami zaostrzeń i złagodzeń objawów (remisja). W czasie zaostrzeń występuje biegunka, brak apetytu, bóle, osłabienie oraz uczucie ogólnego wyczerpania. Takie objawy powodują z jednej strony zmniejszone spożycie pokarmów, z drugiej natomiast straty składników i upośledzone wchłanianie, co w efekcie prowadzi do niedoborów składników pokarmowych i niedożywienia organizmu. Aż 70% pacjentów z chorobą Leśniewskiego-Crohna ma niedowagę, która jest skutkiem długotrwałych niedoborów żywieniowych. Niedożywienie w chorobie Leśniewskiego-Crohna pogarsza stan pacjenta, ponieważ osłabia układ odpornościowy organizmu, co w konsekwencji powoduje, że jelito jest jeszcze bardziej podatne na stany zapalne a rany goją się wolniej.

Dążenie do poprawy stanu odżywienia pacjenta ma więc bardzo istotne znaczenie, gdyż dzięki temu zwiększa się odporność pacjenta, a jego organizm staje się silniejszy. W okresie zaostrzeń prawidłowe odżywianie pacjenta skraca okres powrotu do zdrowia, a po osiągnięciu remisji – utrwala i przedłuża czas bez objawów choroby.

Ustalenie jednoznacznych zasad prawidłowego odżywiania dla tej grupy pacjentów jest jednak bardzo trudne, ponieważ tolerancja wielu pokarmów jest indywidualna. Dlatego żywienie każdego pacjenta powinno być dopasowane do jego stanu. Pacjent natomiast powinien obserwować reakcje swojego organizmu na poszczególne pokarmy i eliminować te, które powodują dolegliwości.

Istnieją jednak pewne zasady ogólne dla każdej fazy choroby (zaostrzenie, remisja), których pacjent powinien przestrzegać, aby wyrównywać niedobory żywieniowe poprzez odpowiednio skomponowaną dietę.

Okres zaostrzenia choroby

Zazwyczaj w tym okresie lekarz podejmuje decyzję o żywieniu dojelitowym lub pozajelitowym. Równocześnie drogą doustną pacjent może otrzymywać gotowe preparaty odżywcze, bezresztkowe (nie zawierające błonnika) np. Nutridrink - wówczas niedobory składników są uzupełnione w ciągu 2 - 4 tygodni.

Przejście do normalnego żywienia po okresie zaostrzenia choroby

Tak szybko jak to możliwe należy przejść na doustne przyjmowanie pokarmów. Zwykle na początku podaje się choremu herbatę, sucharki, kleiki i stopniowo wprowadza kolejne produkty tj. pieczywo jasne z dżemem, ryż, ziemniaki, makaron, gotowane lub pieczone owoce i warzywa. W tym okresie nie należy podawać dużych ilości błonnika, cukru i laktozy czyli eliminujemy ciemne pieczywo, grube kasze, mleko i przetwory, słodycze. Należy także unikać warzyw wzdymających (kapusta, kalafior, brokuły, strączkowe) oraz owoców cytrusowych. Jeżeli sytuacja na to pozwala możliwie szybko trzeba włączać kolejne produkty (chude mięso i wędliny, ryby, nabiał, masło), aby dieta była bogatobiałkowa, wysokoenergetyczna, co pozwoli na jak najszybsze pokrycie braków żywieniowych pacjenta.

Okres remisji choroby

W tym czasie pacjent powinien jeść to co lubi, z wykluczeniem pokarmów, które źle toleruje. Dieta jednak powinna być lekkostrawna. Aby uzupełnić niedobory powstałe w czasie zaostrzeń choroby zaleca się częste posiłki o stałych porach, małe porcje. Potrawy powinny być bogate w produkty białkowe (chude mięso i wędliny, ryby, nabiał), pieczywo jasne, drobne kasze, ryż ,ziemniaki oraz owoce i warzywa (bez skórki, bez gniazd nasiennych i pestek). Zaleca się przede wszystkim gotowanie na parze lub w wodzie albo pieczenie w folii (bez tłuszczu). Należy unikać potraw ciężkostrawnych, tłustych, smażonych, odgrzewanych, z dodatkiem zasmażek oraz dań typu Fast Food. Trzeba także eliminować cukier, gdyż zwiększa on przepuszczalność jelit. Niektórzy pacjenci wymagają potraw rozdrobnionych, przetartych, zmiksowanych.

Jeżeli pomimo prób uzupełnienia niedoborów przy zastosowaniu diety wysokokalorycznej i bogatobiałkowej pacjent ciągle waży za mało należy rozważyć podanie gotowych preparatów odżywczych, bez błonnika i bez laktozy, np. Nutridrink